Vergroten veiligheid achter dijken en duinen
Waterveiligheid is meer dan alleen het zorgen voor voldoende hoge en sterke dijken. We werken ook aan het beperken van de gevolgen van een overstroming. Dat zijn de lagen 2 en 3 van de meerlaagse veiligheidsbenadering:
Laag 2: ruimtelijke inrichting: het gebied achter de dijken zodanig inrichten dat de gevolgen van een overstroming zo beperkt mogelijk blijven;
Laag 3: crisisbeheersing: het beperken van de gevolgen van een overstroming door een goede crisisbeheersing, evacuatieplannen en dergelijke.
Na het hoogwater in Limburg in 2021 heeft de Beleidstafel wateroverlast en hoogwater 2 lagen toegevoegd: laag 0, waterbewustzijn, en laag 4, klimaatrobuust herstel.
Voortgang speerpunt
Beperken mogelijke gevolgen van overstromingen via ruimtelijke inrichting
Laag 2 van meerlaagsveiligheid (MLV), het beperken van de gevolgen van een overstroming met slimme maatregelen in de ruimtelijke inrichting zoals verhoogde drempels bij woningen en hogere trottoirs, blijkt in de huidige plannen vaak onderbelicht. In 2024 hebben wij het initiatief genomen om een infographic te ontwikkelen, om het gesprek op gang te brengen over de invulling van laag 2 (en ook laag 3) van de meerlaagsveiligheid: Samen NU aan de slag met meerlaagsveiligheid (laag 2).
Met de infographic als blauwdruk hebben we in 2025 samen met de gemeente Hoeksche Waard, de Provincie Zuid-Holland en de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid een meerlaagsveiligheidstrategie opgesteld voor de gemeente Hoeksche Waard
De procesmatige aanpak bestond uit 3 stappen:
- Van blauwdruk naar strategieën – Vijf ruimtelijke strategieën zijn uitgewerkt: risicozonering, compartimentering, ondersteuning crisismanagement, bescherming vitale infrastructuur en aangepast bouwen.
- Van strategieën naar maatregelen – Kaarten met handelingsperspectieven helpen om kansrijke maatregelen per locatie te bepalen, zoals het aanwijzen van evacuatieroutes en schuillocaties.
- Van maatregelen naar afspraken – Concrete afspraken worden gemaakt over beleidsontwikkeling en borging in instrumenten zoals omgevingsvisie/-plan, verordeningen en samenwerkingsagenda’s
De MLV-strategie benut de unieke kenmerken van het eiland. Het relatief veilige midden kan dienen als opvanggebied bij evacuaties. Publieke gebouwen zoals een nieuw gemeentehuis of sporthal kunnen ingericht worden als schuillocaties. Voor woningbouwprojecten gelden eisen voor droge verdiepingen en waterrobuust bouwen. Daarnaast wordt gekeken naar bescherming van vitale infrastructuur, zoals hoogspanningsstations en toekomstige waterstofleidingen.
Kansrijke maatregelen zijn onder meer:
- Risicozonering: Voorkom nieuwe ontwikkelingen in buitendijkse gebieden en reserveer ruimte voor waterberging.
- Compartimentering: Onderzoek normering van oost-west compartimentering en vergroot kleine compartimenten om waterstanden te verlagen.
- Crisismanagement: Plan en markeer evacuatie-/ vluchtroutes.
- Bescherming vitale objecten: Voer realiteitschecks uit voor zorginstellingen en andere vitale infrastructuur.
- Aangepast bouwen: Stimuleer waterrobuuste en natuurinclusieve bouwmethoden op risicovolle plekken.
De lessen uit de MLV-strategie voor de Hoeksche Waard vormen ook input voor de herijking van de voorkeursstrategie van het Deltaprogramma Rijnmond-Drechtsteden. Deze aanpak kan hierbij ook als voorbeeld kan gebruikt worden voor andere dijkringen in ons gebied.
Strategie 'Compartimentering' uit het onderzoek 'Strategie meerlaagsveiligheid Hoeksche Waard'
Beperken mogelijke gevolgen van overstromingen via crisisbeheersing
Grote vloedschottentest in Dordrecht op 22 september 2025
In delen van het oude centrum van Dordrecht zijn zogenaamde vloedschotten onderdeel van de primaire waterkering. Deze schotten worden geplaatst bij een (dreigend) hoogwater om zo Dordrecht te beschermen tegen overstromingen. Afgelopen jaar zijn tijdens een oefening alle schotten geplaatst. Over een totale lengte van 1700 m is voor circa 400 m aan schotten geplaatst. Aan deze oefening namen meer dan 70 medewerkers van de gemeente Dordrecht en ons waterschap deel. De oefening was nuttig voor de vaardigheden van de mensen die de schotten plaatsen en daarnaast bleek dat enkele schotten ontbraken. Dit hebben we snel opgepakt en inmiddels zijn er weer voldoende schotten.
Dijkbewaking
De trainingsweek voor de dijkbewaking van 2025 op Tiengemeten is net als die van 2024 goed gewaardeerd. Het weer speelde ons soms parten in de vorm van mist en storm. Maar ook zonnebrand was nodig.
We konden 268 deelnemers verwelkomen die in deze week geoefend werden in het herkennen van schades, het monitoren van genomen maateregelen en het juist lopen van de patrouilles. De nieuwe portofoons werden in gebruik genomen en we deden een uitgebreide test met het melden van schades via een digitaal dijkwachtformulier.
In 2025 werden de dijkposten van het Eiland van Dordrecht samengevoegd tot een grote dijkpost. Het opleidingscentrum van de Brandweer in Dordrecht biedt ons gastvrij onderdak voor trainingen en indien nodig voor inzet. Ook 5 posten op het eiland van Voorne Putten voegden we samen tot 1 dijkpost. Brielle, Zwartewaal Hartelkanaal oost, Hartelkanaal West en Rozenburg vinden samen een onderkomen bij Staatsbosbeheer aan het Brielse meer onder de naam dijkpost Hartelkanaal. Het verplaatsen van dijkposten uit gemalen en zuiveringen is een veiligheidsmaatregel; daarnaast zijn op sommige locaties basisvoorzieningen zoals drinkwater, sanitair, verwarming en infrastructuur niet op orde.
De dijkbewaking in wat cijfers over 2025:
- 48 momenten van training voor de dijkbewaking.
- 268 deelnemers actief in de trainingsweek op Tiengemeten
- Totaal 132 ondersteunersplaatsen bezet in de trainingsweek
- 6 cursussen basis dijkwacht voor iedereen – in 2025 : 109 deelnemers waarvan 61 collega’s
- 42 nieuwe dijkwachten
- 56 afmeldingen voor de dijkbewaking
- 483 meldingen via het digitaal dijkwachtformulier in de trainingsweek op Tiengemeten
- 62 meldingen via het digitaal dijkwachtformulier op 4 oktober bij het Schap
- 40 nieuwe portofoons in gebruik
- 2 grote nieuwe dijkposten in gebruik (Eiland van Dordrecht en Hartelkanaal)
- 10 kleinere dijkposten opgeheven
Inspectie van opgekiste wel tijdens de oefenweek op Tiengemeten