Meerwaarde uit afvalwater en zuiveringsslib

Voortgang speerpunt

Bijdrage aan duurzaamheid

We willen duurzaamheid in de waterketen een prominente rol geven. Daarom zetten we in op het creëren van meerwaarde uit zuiveringsslib en afvalwater, op maatschappelijk verantwoorde wijze. In de afgelopen jaren is namelijk gebleken dat er potentiële mogelijkheden zijn om deze meerwaarde te creëren. De verhouding van (maatschappelijke) kosten en baten is daarbij een belangrijk aspect.

We hebben in het Waterbeheerprogramma opgenomen dat in 2027 bij 10% van de zuiveringskringen het effluent hergebruikt wordt en dat 80% van het fosfaat uit het zuiveringsslib hergebruikt wordt.

In 2022 hebben wij een quick scan verricht naar kansen op het gebied van het hergebruik van het effluent van onze zuiveringen. Ons waterschap heeft er bestuurlijk voor gekozen effluent hergebruik te faciliteren als er interesse is, maar niet actief op zoek te gaan naar afnemers. Zonder additionele zuivering gefinancierd door ons waterschap bleken er niet direct kansen te zijn. Evides Industriewater en drinkwater hebben aangegeven op korte termijn geen mogelijkheden te zien voor een samenwerking. In ons werkgebied blijkt 2027 te vroeg om het doel op het gebied van het hergebruik van effluent te halen.

Wij dragen bij aan kennis rondom effluent hergebruik en winning van grondstoffen door middel van participatie in landelijke onderzoekstrajecten: de Ultieme Waterfabriek en de Zuivering van de Toekomst.

We zijn in 2023 samen met andere waterschappen en drinkwaterbedrijven gestart met het project de Ultieme Waterfabriek. In dit project wordt onderzocht of het effluent van de rioolwaterzuiveringsinstallatie kan worden ingezet voor drinkwater doeleinden. Dit project is in 2025 voortgezet. De eerste resultaten zijn eind 2025 gepresenteerd. In 2026 zullen de vervolgonderzoeken plaatsvinden.

Daarnaast ondersteunen wij de Zuivering van de Toekomst. Dit jaar heeft onze directie de samenwerkingsovereenkomst en het plan van aanpak goedgekeurd. Het onderzoeksproject gaat in 2026 van start. Binnen dit project worden alternatieve technieken onderzocht en doorontwikkeld om vast te stellen of deze een haalbare oplossing zijn om de ambities van de waterschappen op het gebied van energieneutraliteit, klimaatneutraliteit en circulariteit te halen. Het huidige biologisch zuiveringsproces heeft nadelen ten opzichte van deze doelen en eisen, zoals het vrijkomen van broeikasgassen in de vorm van CO₂, methaan- en lachgas, vooral door de omzetting van stikstof. Door het omzettingsproces gaan verder veel van de aanwezige grondstoffen en energie in het rioolwater verloren. Dit project is een samenwerkingsverband van de STOWA en 9 waterschappen, inclusief ons waterschap.

Op 2 zuiveringen worden komende jaren pilots uitgevoerd om microverontreiniging te zuiveren en ervaring op te doen in verband met de strengere eisen voor medicijnresten in de herziene EU Richtlijn Stedelijk Afvalwater:

• Op het terrein van de zuivering Dordrecht is dit jaar een pilotonderzoek naar het DEXSORB-filter gestart, in samenwerking met waterschap Brabantse Delta en waterschap Zuiderzeeland. De pilot zoekt antwoord op de vraag of het DEXSORB-filter een geschikte techniek is om zowel medicijnresten als PFAS te verwijderen. De resultaten zullen naar verwachting voor september 2026 bekend zijn.
• Een adviesbureau heeft een verkenning uitgevoerd naar nazuiveringstechnieken voor de zuivering Strijen. Deze verkenning brengt onder andere de voor- en nadelen van verschillende zuiveringstechnieken om medicijnresten en andere microverontreiniging te verwijderen in kaart.

In 2025 hebben wij samen met HVC, SNB en andere waterschappen de onderzoeken van de mogelijkheden om fosfaat uit de slibas terug te winnen voortgezet. Gestreefd wordt naar realisatie van fosfaatterugwinning in uiterlijk 2029. In de tussenliggende periode wordt gestreefd naar het verwerken van een deel van de asrest bij de Amsterdamse kunstmestfabriek ICL. In 2025 is via deze route 9% van het fosfaat teruggewonnen. Daarnaast hebben wij in 2025 samen met HVC en de andere waterschappen een demonstratie-installatie voortgezet om met zuiveringsslib een natuurlijke plastic-vervanger te produceren.  

In december 2022 is de Slibstrategie WSHD door de Verenigde Vergadering vastgesteld en daaropvolgend in 2024 het Bestuurlijk afwegingskader, waarin de valuecase en de positionering van ons waterschap centraal staan. Bij de verwerking van het zuiveringsslib wordt gestreefd naar verdergaande slibreductie middels een extra vergisting in Dordrecht en een verhoging van de biogasproductie met opwerking naar groengas en CO₂-afvang. In 2025 is de uitwerking  en projectvoorbereiding voortgezet en is door de Verenigde Vergadering een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld voor de locatie Dordrecht.